Sự chung thủy trong tình yêu và bảo vệ gia đình của những cặp đôi vượn đen má vàng rất đáng kính ngạc, là một câu chuyện đẹp đáng để cho chúng ta suy ngẫm.
Vườn quốc gia Cát Tiên có những điểm đặc biệt mà nhiều vườn quốc gia khác trên cả nước không có. Đây không chỉ là nơi bảo tồn đa dạng sinh học với sự đa dạng bậc nhất Việt Nam mà còn là nơi chứa đựng các giá trị lịch sử, khảo cổ và văn hóa tộc người.
Ở Vườn quốc gia Cát Tiên, mỗi khu vực đều chứa đựng sự khác biệt không chỉ về địa hình mà còn về cả địa chất địa mạo. Mỗi loài cây, con thú trong vườn đều chứa đựng những điều đặc biệt riêng. Qua gần nửa thế kỷ thực hiện công tác nghiên cứu, các nhân viên, người quản lý và nhà khoa học ở Vườn đã ghi nhận nhiều điều kỳ thú của sự sống muôn loài nơi đây. Một trong những câu chuyện hấp dẫn, thu hút khách du lịch và cộng đồng khi đến đây là câu chuyện tình yêu của loài Vượn đen má vàng.
Theo hướng dẫn viên địa phương Bùi Quốc Vỵ, vượn đen má vàng là một trong những loài đặc hữu, đang được bảo tồn nghiêm ngặt tại Vườn. Đặc điểm nhận diện của loài này là con cái có lông màu vàng, còn con đực lông màu đen, hai má lông vàng, cả hai đều không có đuôi. Loài này có cách tổ chức đời sống cặp đôi (và sau đó là gia đình) rất gần với kiểu tổ chức đời sống của loài người. Nhiều năm quan sát cho thấy, việc tìm bạn để kết đôi để trở thành một gia đình của vượn đen má vàng là câu chuyện dài, cả hai đều rất kỳ công xây dựng để cuối cùng có một gia đình trọn vẹn. Do là loài có đặc tính sống chung thủy với bạn tình nên không phải lúc nào chúng cũng dễ dàng tìm đến được với nhau. Chúng phải trải qua một quá trình tìm hiểu, nếu đã chấp nhận và đến với nhau, chúng sống với nhau đến hết cuộc đời, một sự chung thủy rất ít thấy ở nhiều loài khác.
Những hành động cho thấy chúng là một cặp “vợ chồng” cũng rất dễ nhận biết, những cặp vượn một đực một cái luôn ở gần nhau, thường có những hành động chăm sóc, âu yếm nhau (vuốt lông, bắt rận, thậm chí cả mơn trớn nhau,…). Quá trình sống, chúng có những cách để bảo vệ tình yêu và gia đình. Nếu có một “nhân vật” thứ ba xâm nhập không gian cư trú của một gia đình vượn, vượn đực sẽ tìm cách để đuổi nó ra khỏi lãnh thổ, không để cho những hành vi lôi kéo, quyến rũ xảy ra. Hành vi thể hiện trách nhiệm và bản lĩnh của vượn đực đối với bạn đời của mình. Trong quá trình sinh sống cùng nhau, nếu một trong hai con (bố hoặc mẹ) chết đi, con còn lại sẽ sống như vậy cho đến hết cuộc đời. Có thể thấy, những hành động giữa vượn đực và vượn cái có nhiều điểm rất gần với cuộc sống tình yêu, gia đình của con người. So với các loài vật khác, những hành động thể hiện sự chung thủy trong “tình yêu” và bảo vệ gia đình của những cặp đôi vượn đen má vàng rất đáng kính ngạc, là một câu chuyện đẹp đáng để cho chúng ta suy ngẫm.
Đến tham quan Vườn quốc gia Cát Tiên, nếu du khách muốn ngắm loài động vật này cũng không khó lắm. Cứ khoảng 5:30 sáng, chúng sẽ thức dậy và cất tiếng hót rất đặc trưng. Du khách cứ theo tiếng hót đó để tìm trên các cành cây sẽ nhìn thấy chúng.
Để có được những thông tin đầy đủ, độc đáo như đã trình bày ở trên, lãnh đạo Vườn, những cán bộ, nhân viên và chuyên gia của Vườn quốc gia Cát Tiên đã trải qua thời gian làm việc miệt mài, tỉ mỉ, có phương pháp quan sát và ghi nhận phù hợp, đôi khi bằng cả trái tim của họ nên mới có những hiểu biết tận tường mọi thứ, mang lại thông tin hết sức phong phú cho khoa học và cộng đồng. Còn gì ý nghĩa cho bằng khi được những giây phút yên bình trong không gian tự nhiên, được hít thở không khí trong lành, được hiểu biết thêm nhiều điều kỳ thú của thiên nhiên và được nghe chuyện cuộc sống và tình yêu đầy cảm xúc của một loài động vật đặc trưng của Vườn. Tất cả như cho ta thêm năng lượng, thêm niềm tin cuộc sống và có nhiều động lực hơn để cống hiến cho đời.
© Phạm Hữu Hiến (Trường Đại học Bình Dương)
